Używamy technologii takich jak ciasteczka, aby analizować ruch na stronie i personalizować zawartość reklam. Dzielimy się tymi informacjami z zaufanymi partnerami, reklamodawcami oraz dostawcami usług mediów społecznościowych. Dalsze korzystanie z Platformy oznacza zgodę na użycie tych plików. Więcej informacji znajdziesz w Polityce Prywatności. Dowiedz się więcej OK

Co to jest smog? Przyczyny smogu w Warszawie i Krakowie. Czujniki badające stan powietrza #0

Co to jest smog? Przyczyny smogu w Warszawie i Krakowie. Czujniki badające stan powietrza

Warszawa i Kraków - dwa piękne, zabytkowe i szybko rozwijające się miasta. Dwa innowacyjne i stawiające na technologię ośrodki. Dwie stolice… dawna i obecna. Czyżby do tych przymiotników należałoby dodać… obecne stolice smogu? Jak powstaje smog? Czym jest i co powinni o nim wiedzieć mieszkańców tych dwóch miast?

Kraków - miasto legendarnych królów, położone w południowej Polsce. Rzekomo miasto smoków, żyjących pod Wawelem. Do 1795 roku stolica Polski. Od kilkunastu lat nieprzerwana stolica smogu.

Warszawa - największe miasto naszego kraju. Drugie miasto po Lwowie, które zostało wyróżnione Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Miasto z niesamowitą historią. Od kilkunastu lat “cicha” stolica smogu. Dlaczego cicha?

Działające na terytorium Warszawy akcje społeczne oraz organizacje pozarządowe próbują nagłośnić sprawę smogu w tym mieście. Niestety… Wiele osób w naszym kraju kojarzy smog wyłącznie z południem Polski. A problem nie leży wyłącznie u stóp gór, w miejscowościach położonych w kotlinach czy miejscowościach położonych blisko zakładu przemysłowego czy kopalni. Faktem jest, że położenie geograficzne, ilość zakładów przemysłowych w okolicy miejscowości to czynniki, które znacząco wpływają na jakość powietrza, ale w tym wszystkim zapominamy o jednym… O niskiej emisji, do której duża ilość Polaków dokłada swoje przysłowiowe 3 grosze poprzez spalanie śmieci czy węgla niskiej jakości w starych, przydomowych kotłowniach. I tu już nie ma różnicy gdzie mieszkamy. Nieodpowiednie spalanie węgla, spalanie śmieci i korzystanie z paliw stałych niskiej jakości sprawia, że po prostu wszędzie trujemy się tak samo.

W przypadku Warszawy mamy także do czynienia ze smogiem typu Los Angeles (tzw. smog fotochemiczny), który występuje przede wszystkim w miesiącach letnich. W jego skład wchodzą: tlenki węgla, tlenki azotu i węglowodory. Jak wygląda smog w ujęciu rocznym w tych dwóch miastach? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w poniższym artykule.

Co to jest smog?

Czym jest smog? To nienaturalne zjawisko atmosferyczne, które polega na współistnieniu związków chemicznych oraz pyłów w naszej atmosferze. Przebywanie oraz oddychanie zanieczyszczonym powietrzem, zagraża naszemu zdrowiu i życiu. Pochodzenie słowa smog ma swoje korzenie w dwóch anglojęzycznych słowach: smoke - dym oraz fog - mgła. Szczególną uwagę należy tu zwrócić na najbardziej niebezpieczne substancje w smogu, czyli na pyły zawieszone pochodzące z lokalnych źródeł zanieczyszczenia.

Przyczyny smogu

Biorąc pod uwagę ocenę stopnia zagrożenia zdrowia, ocenia się średnicę tych cząsteczek (tzw. aerodynamiczna średnica cząstek). I tak - pył PM2.5 zawiera cząstki stałe o niewielkiej średnicy, do 2,5 mikrometra. To dzięki temu niewielkiemu rozmiarowi w łatwy i szybki sposób przedostają się do układu oddechowego, a następnie przesuwają się dalej powodując zatrucie krwioobiegu. W Polsce głównym źródłem tego pyłu są paleniska domowe i transport drogowy. Z kolei PM10 to ziarenka, które mają średnicę do 10 mikrometrów. Ta wielkość pozwala przenikać takim cząstkom do naszych płuc. Głównym źródłem pyłu PM10 w powietrzu w naszych miastach jest emisja ze spalania w indywidualnych systemach grzewczych paliw stałych takich jak węgiel, drewno i biomasa oraz z ruchu drogowego, szczególnie z pojazdów z silnikami wysokoprężnymi bez filtrów cząstek stałych.

Smog w Warszawie i Krakowie

Co to jest smog? Przyczyny smogu w Warszawie i Krakowie. Czujniki badające stan powietrza #1

Uśrednione dane pochodzą z sensorów Airly zainstalowanych na terytorium miasta Krakowa i Warszawy, a także ze stacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska znajdujących się w tych dwóch miastach.

Powyższy wykres przedstawia średnie stężenie pyłu PM10 w obu miastach na przełomie lutego i czerwca 2017 roku. Z łatwością można zauważyć tendencję spadkową. Najgorsze powietrze w obu miastach odnotowano w lutym. Był to drugi miesiąc (po styczniu), w którym odnotowywano rekordowe przekroczenia norm powietrza. Marzec, kwiecień, maj i czerwiec są miesiącami podczas których widzimy znaczący spadek stężenia pyłu PM10 w powietrzu. Pomimo tego w obu miastach również w marcu został przekroczony poziom dopuszczalny zanieczyszczenia powietrza, który wg. Unii Europejskiej dla pyłów drobnych nie powinien przekraczać 40 ug/m3!

Przypomnijmy:

W Polsce normy dla pyłów drobnych PM10 są ustalone na trzech poziomach:
- poziom dopuszczalny 50 µg/m3 (dobowy)
- poziom informowania 200 µg/m3 (dobowy)
- poziom alarmowy 300 µg/m3 (dobowy)
Z kolei Unia Europejska dla pyłów drobnych PM10 i PM2,5 ustaliła jedynie poziom dopuszczalny, odpowiednio dla PM10 – 50 µg/m3 (dobowy) i 40 µg/m3 (średni-roczny), a dla pyłu PM2,5 - 25 µg/m3 (średni-roczny).
Normy odnośnie dopuszczalnych stężeń dobowych ustalone przez Światową Organizację Zdrowia, to i 25 μg/m3 dla PM2.5 oraz 50 μg/m3 dla PM10.
Z powyższego wykresy wynika, że najgorszy stan jakości powietrza w tych miesiącach był w Krakowie.
Spójrzmy teraz na średnie stężenia pyłu PM10 dla obu miast.

Średnie stężenia pyłu PM10 dla Warszawy i Krakowa w roku 2015, 2016 oraz 2017

Co to jest smog? Przyczyny smogu w Warszawie i Krakowie. Czujniki badające stan powietrza #2

Uśrednione dane pochodzą z sensorów Airly zainstalowanych na terytorium miasta Krakowa i Warszawy, a także ze stacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska znajdujących się w tych dwóch miastach.

W roku 2015 poziom stężenia pyłu PM10 był o wiele wyższy dla Warszawy niż dla Krakowa! W roku 2016 na prowadzenie wysunął się Kraków, lecz rok 2017 przypieczętował fakt, że tak naprawdę problem nie dotyczy tylko i wyłącznie jednego miasta/rejonu naszego kraju. Oczywiście położenie geograficzne, charakterystyka terenu (rejon przemysłowy, stara zabudowa miasta), pogoda (temperatura, siła wiatru), transport to tylko kilka z wielu czynników, które mają wpływ na stężenie smogu w poszczególnych latach. Powyższe dane świadczą jedynie o tym, że problem smogu nie dotyczy wyłącznie południa Polski, lecz także innych rejonów naszego kraju.

Spójrzmy jeszcze na wykres dla średniego stężenia pyłu PM2.5, który również obejmuje lata 2015, 2016 oraz 2017.

Co to jest smog? Przyczyny smogu w Warszawie i Krakowie. Czujniki badające stan powietrza #3

Uśrednione dane pochodzą z sensorów Airly zainstalowanych na terytorium miasta Krakowa i Warszawy, a także ze stacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska znajdujących się w tych dwóch miastach.

Średnie stężenie dla pyłu PM2.5 rozkłada się dla tych obu miast bardzo podobnie w tych latach jak pył PM10. Widzimy, że średnie także dla tego pyłu były dużo wyższe w Warszawie w roku 2015 niż w dwóch następnych latach. W roku 2016 oraz 2017 to Kraków był miastem, w którym stężenie tego pyłu było wyższe. Jednak nie możemy mówić tu o znacząco dużej różnicy pomiędzy tymi dwoma miastami.

Powyższe dane pokazują, że Kraków to nie jedyne miasto w Polsce, które od dawna zmaga się ze smogiem. Niestety nie jest to problem, który pojawia się raz na kilka lat. Można go raczej porównać do bumeranga, który powraca do nas każdego roku na jesień i towarzyszy nam przez następnych kilka miesięcy.

Czujniki badające stan powietrza

Od lutego 2017 roku w Warszawie działa sieć sensorów Airly składająca się z kilku czujników smogu. Z kolei w Krakowie sieć liczy blisko 100 sensorów. Mamy nadzieję, że za pomocą gęstej sieci sensorów będziemy wkrótce w stanie powiedzieć o smogu jeszcze więcej. Już tej zimy w Krakowie dzięki sieci Airly możliwa była lokalizacja “trującego sąsiada”. Często mieszkańcy tego miasta widząc bordową kropkę na naszej mapie, dzwonili do nas lub odpowiednich służb z prośbą o interwencję. Dzięki temu udawało się odnaleźć osoby, które pod przykrywką nocy pozbywały się śmieci poprzez ich spalanie tu link. Mamy nadzieję, że coraz więcej miast i gmin będzie posiadać gęsty system sensorów, dzięki czemu możliwe będzie informowanie mieszkańców o rzeczywistym stanie jakości powietrza.

Bardzo ważna w naszym społeczeństwie jest edukacja mieszkańców naszego kraju, warto być świadomym jak prezentuje się stan powietrza w Polsce, którym przecież wszyscy oddychamy. A także szerzenie świadomości dotyczącej powstawania niskiej emisji i co najważniejsze poczucia, że problem ten dotyczy nas wszystkich.

*Przedstawione w powyższym artykule dane pochodzą z sieci czujników Airly oraz stacji WIOŚ znajdujących się na terenie miasta Krakowa i Warszawy. Nie odpowiadamy za rzetelność danych pochodzących ze stacji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.