Smog w Europie: gdzie występuje i jak Europa walczy ze smogiem?

Smog w Europie: gdzie występuje i jak Europa walczy ze smogiem?

Polacy chcą niemożliwego: czystego powietrza, a jednocześnie taniego węgla i samochodów z silnikiem diesla. Jak uczą nas europejscy sąsiedzi, takie połączenie nie ma racji bytu. Podczas gdy my musimy się tłumaczyć z niezwykle trującego powietrza, inne kraje wydają się świecić przykładem. Gdzie w Europie jest największy smog, dlaczego Polska osiąga tak złe wyniki i czego możemy się nauczyć od innych państw i ich stolic?

Polska w niechlubnej czołówce

W statystykach Światowej Organizacji Zdrowia opublikowanych w roku 2018 Polska wciąż przoduje pod względem smogu na tle innych europejskich krajów. Wprawdzie do światowych “zwycięzców” jeszcze nam daleko, jednak na kontynentalnym podwórku mamy niewielu rywali.

Na 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie aż 36 znajduje się w Polsce. Miejsca 3-6 zajmują kolejno Opoczno, Żywiec, Rybnik i Pszczyna, natomiast miejsca 8-10: Kraków, Nowa Ruda i Nowy Sącz. Pozostałe pozycje z pierwszej dziesiątki zajmuje Bułgaria. W statystykach ogólnych to właśnie ona przoduje pod względem zanieczyszczeń, przekraczając wyznaczone na 2020 rok normy aż w 83% miast, podczas gdy Polska osiąga niemal równie niechlubny wynik na poziomie 72%. Gorzej jest tylko (w europejskiej geograficznie) Turcji – tam problem występuje w 90% miast.

Średnio co dziesiąte europejskie miasto może się pochwalić… powietrzem wolnym od smogu. Wyniki te są zatrważające. Nie najlepiej radzą sobie także nasi południowi sąsiedzi – smog zajmuje spore rejony Słowacji i Czech. Najbliżej pełnego przystosowania do rekomendacji WHO są obecnie Finlandia, Szwecja i Estonia. Najczystsze miasto, Muonio, znajduje się właśnie w północnej Finlandii.

Europa walczy ze smogiem

Europejskie stolice zaczęły nierówną walkę ze smogiem już w latach 50. i 60., gdy w Polsce jeszcze nikt nie poruszał tematu zanieczyszczonego powietrza. Dopiero od niedawna w naszym kraju zrobiło się o tym głośniej, a Polacy zaczęli inwestować w maseczki antysmogowe i kontrolować jakość powietrza za pomocą aplikacji.

Kolejnym krokiem w walce ze smogiem powinno być konsekwentne i systemowe zwalczanie przyczyn jego powstawania, tak jak dzieje się w innych europejskich państwach, gdzie normy jakości powietrza są bardziej restrykcyjne. Do najpopularniejszych rozwiązań należą:

  • zakaz wjazdu samochodów spalinowych w wyznaczone strefy (w tym centra wielkich miast),
  • inwestycje w infrastrukturę rowerową oraz transport publiczny,
  • ograniczenie ruchu tranzytowego,
  • ograniczenie palenia węglem oraz termomodernizacja domów i palenisk.

Na wprowadzanie kolejnych ustaw, ograniczeń i norm decydują się nie tylko potentaci pokroju Niemiec i Francji, ale też kraje dużo mniejsze od Polski. Poniżej omawiamy rozwiązania wprowadzone w kilku sporych europejskich miastach, które mogłyby stanowić przykład dla Krakowa i innych zanieczyszczonych polskich ośrodków.

Dublin – zakaz sprzedaży węgla

W Dublinie wprowadzono całkowity zakaz sprzedaży węgla kamiennego już w 1990 roku, dzięki czemu zanieczyszczenie powietrza szkodliwymi pyłami zawieszonymi zmniejszyło się o 70 procent. Do 2015 roku objęto analogicznym zakazem 28 irlandzkich miast. W Polsce nie wprowadzono tak radykalnych rozwiązań, za to zakazano już sprzedaży odpadów i mułów węglowych.

Londyn – strefy niedostępne dla samochodów

W Londynie do 2020 roku wybrane ulice staną się niedostępne dla pojazdów z silnikiem diesla. Kierowcy są do tego stopniowo przyzwyczajani – obecnie wjazd do centrum wiąże się z wysokimi opłatami. Także od ciężarówek, furgonetek i busów wjeżdżających za rogatki Londynu pobiera się bajońskie sumy (ponad tysiąc złotych za dzień). Restrykcyjne działanie władz znacząco ograniczyło ruch samochodów, a przez to emisję toksycznych związków i powstawanie smogu. W 2018 roku podano, że pierwszy raz od dekady poziom dwutlenku azotu w stolicy Anglii nie przekraczał norm WHO.

Inne europejskie stolice – znaczące ograniczenie ruchu

Ograniczenia w zakresie dostępności centrum dla wybranych pojazdów (starszych, niezmodernizowanych, z silnikiem diesla) zostały wprowadzone w Paryżu i Berlinie. Stolica Francji nie wpuszcza samochodów, które zostały zarejestrowane po ustalonej dacie, w a związku z tym nie spełniają ekologicznych norm. Mało tego – nawet nowoczesne samochody nie mogą poruszać się po mieście bez ograniczeń. W konkretne dni wjazd mają auta o nieparzystych lub parzystych numerach tablic rejestracyjnych. W Monachium obowiązuje zakaz tranzytowy dla ciężarówek; w Pradze do centrum można wjechać jedynie samochodem ze stosowną plakietką.

Źródła:
https://www.focus.pl/artykul/ranking-smogu-na-50-najbardziej-zanieczyszczonych-miast-eu-az-36-jest-w-polsce-180509043616
http://wyborcza.pl/magazyn/7,124059,22973342,jak-europa-walczy-ze-smogiem-skutecznie.html
https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/walka-ze-smogiem-w-europie-co-moze-zrobic-polska/fq6d23p
http://biznesalert.pl/komisja-europejska-chce-walczyc-ze-smogiem/
https://superbiz.se.pl/wiadomosci/smog-w-europie-jak-inne-miasta-walcza-z-trujacym-powietrzem-aa-oxKE-Qar5-r1Zg.html
https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/aktualnosci/177756,jakosc-powietrza-w-polsce-najgorsza-w-europie