Tlenek siarki – trujące składniki smogu cz. 4

Tlenek siarki – trujące składniki smogu cz. 4

Jednym ze składników wszechobecnego smogu są tlenki siarki. Dowiedz się więcej na temat tych substancji i źródeł ich pochodzenia oraz poznaj zakres ich szkodliwości. Wreszcie – porównaj normy stężenia w powietrzu, jakie ustalono dla Polski z tymi, jakie są zalecane przez światową organizację zdrowia.

Czym są tlenki siarki?

Tlenki siarki to rodzina gazów, która obejmuje dwutlenek oraz tritlenek siarki (kolejno: SO2 i SO3). Siarka jest pierwiastkiem, który ma ogromne zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu. Jej związków używa się np. do produkcji lekarstw (w tym antybiotyków), barwników, sztucznych nawozów i środków ochrony roślin, czy też do konserwowania wybranych produktów spożywczych. O ile tlenki siarki są stosowane w niewielkich ilościach, mogą one przynosić pożytek: SO2 dodawany jest m.in. do win słodkich, dżemów, soków czy suszonych owoców. Problem pojawia się wtedy, gdy związki te są emitowane do atmosfery. Bezbarwny, bardzo toksyczny gaz o duszącym, drażniącym zapachu przechodzi przemiany chemiczne i staje się szkodliwy, a wręcz śmiertelnie niebezpieczny dla zdrowia.

Skąd tlenki siarki biorą się w powietrzu?

Niestety – jesteśmy nieustannie narażeni na kontakt z tlenkami siarki. Winna jest temu wzmożona emisja owych związków do powietrza – z jednej strony przez zakłady przemysłowe, a z drugiej – przez indywidualne gospodarstwa domowe, w których wciąż pali się węglem. Spalanie paliw z zawartością siarki, na skutek czego łączy się ona z tlenem i tworzy związki (zwłaszcza SO2) to główny winowajca naszych problemów ze smogiem. Dotyczy to nie tylko ogrzewania i produkcji energii, ale też transportu, a w mniejszym zakresie – pozyskiwania metali z rud.

Musimy jednocześnie przyznać, że oprócz sztucznych źródeł tlenków siarki istnieją także źródła naturalne. Największym z nich są wybuchy wulkanów. Inne procesy naturalne, które przyczyniają się do przenikania trującej siarki do atmosfery, to erozja gleb, pożary lasów czy sam rozkład materii organicznej. Trzeba jednak podkreślić, że o wiele większe i groźniejsze dla zdrowia stężenia tlenków siarki w powietrzu odnotowujemy na skutek działania człowieka (przynajmniej jeśli mówimy o okolicach miast).

SO2 utlenia się w atmosferze do SO3, a ten ostatni reaguje z zawieszonymi kropelkami wody i tworzy niebezpieczny kwas siarkowy. Na drodze dysocjacji elektrolitycznej rozpada się on na jony – związki o zakwaszających właściwościach, odpowiedzialnych m.in. za kwaśne deszcze (które prowadzą do spadku żyzności gleb i obumierania roślin). Tlenki siarki reagują też w powietrzu z innymi związkami, przez co powstaje groźny pył drobny (PM). Są one szkodliwe nie tylko dla roślin czy środowiska, ale nawet dla architektury i infrastruktury, inicjują bowiem korozję metalowych konstrukcji.

Dwutlenek siarki – trujący składnik smogu

Przede wszystkim jednak tlenki siarki są bardzo szkodliwe dla ludzi. Nawet krótka ekspozycja na SO2 potrafi spowodować spore trudności z oddychaniem. Na negatywne skutki wdychania smogu są narażone przede wszystkim dzieci, osoby starsze i cierpiące na astmę czy inne schorzenia układu sercowo-naczyniowego. Ludzki organizm wchłania SO2 przez błony śluzowe nosa i gardła, co w najlepszym wypadku powoduje lekkie podrażnienie górnego odcinka dróg oddechowych, a w najgorszym, przy długotrwałej ekspozycji, prowadzi do uszkodzenia układu oddechowego, zwiększonej podatności na infekcje oraz poważnych stanów zapalnych i chorób.

Mało tego – dwutlenek siarki przedostaje się wraz z krwią do tkanek i kumuluje się w kluczowych organach wewnętrznych – na ściankach tchawicy i oskrzeli, w węzłach chłonnych, śledzionie, wątrobie, a nawet w mózgu. Odnotowuje się także przypadki zmian w rogówce oka wywołanych właśnie przez ekspozycję na smog i zawarte w nim tlenki siarki. Nagromadzenie toksyn powoduje wreszcie powstawanie ognisk zapalnych, które z czasem mogą przerodzić się w zmiany nowotworowe.

Normy dwutlenku siarki w powietrzu

Normy zalecane przez WHO:

śr. stężenie 24h: 20 µg/m3

śr. stężenie 10min: 500 µg/m3

Normy obowiązujące w Polsce:

śr. stężenie 1h: 350 µg/m3 (dopuszczalne przekroczenie 24 razy w roku, poziom alarmowy: 500 µg/m3),

śr. stężenie 24h: 125 µg/m3 (dopuszczalne przekroczenie max. 3 razy w roku).

Źródło:
http://smogwawelski.org/smog-rodzaje-normy-zrodla-zanieczyszczen/
https://smoglab.pl/dwutlenek-siarki-w-polsce-zle-na-balkanach-gorzej-czym-truje-nas-smog-4/
http://zm.org.pl/download/prezentacje/1403-powietrze-wios_warszawa.pdf