Węglowodory aromatyczne, Benzpireny – trujące składniki smogu cz. 3

Węglowodory aromatyczne, Benzpireny – trujące składniki smogu cz. 3

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) to związki organiczne, które są jednym z najbardziej niebezpiecznych zanieczyszczeń w środowisku. W naszym kraju zdecydowana większość (około 80%) WWA powstaje na skutek spalania paliw kopalnych. Najbardziej znanymi węglowodorami aromatycznymi są benzopireny, w tym zwłaszcza benzo[a]piren. Są to związki o silnym działaniu nowotworowym, które wykazują wysoką zdolność do kumulowania się w organizmie, wpływając na strukturę ludzkiego DNA. Benzo[a]piren potrafi pokonywać bardzo duże odległości w atmosferze – nawet pomiędzy Chinami a Stanami Zjednoczonymi.

Wpływ benzopirenów na zdrowie człowieka 

Ryzyko śmierci związane z wdychaniem tej toksycznej substancji jest bardzo wysokie – 2 zgony na 100 tysięcy osób. Szkodliwy dla zdrowia jest także benzen w czystej postaci, który w dużym stężeniach może doprowadzić nawet do zgonu. Jednak długotrwały wpływ nawet niewielkich ilości benzenzopirenów w powietrzu może wywoływać szereg dolegliwości, do których zalicza się m.in. bóle głowy, stany rozdrażnienia, problemy z zachowaniem koncentracji, depresję, poczucie nieustannego zmęczenia, płytki oddech, przyśpieszony rytm serca, spadek apetytu, a także osłabienie układu immunologicznego. Może dojść poza tym do uszkodzenia płodu.

W jaki sposób powstają benzopireny? 

Benzopireny powstają zarówno w sposób naturalny, jak i są konsekwencją działań podejmowanych przez człowieka. Do pierwszych przyczyn można zaliczyć zwłaszcza pożary lasów, wybuchy wulkanów, a także zachodzenie procesów hydrotermicznych. Głównym źródłem wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych jest jednak spalanie paliw kopalnianych, takich jak ropa oraz węgiel. Zanieczyszczenia tego typu powstają na skutek wytwarzania energii przez elektrociepłownie czy elektrownie, a także w wyniku ogrzewania budynków za pomocą kotłów węglowych i domowych pieców starej generacji. Benzopireny powstają także w związku z paleniem papierosów oraz emisją spalin samochodowych.

Benzopireny znajdują się także w żywności, której spożywanie naraża na powstawanie nowotworów. W głównej mierze źródłem tych rakotwórczych związków jest żywność poddawana tego typu obróbce cieplnej jak smażenie, pieczenie, wędzenie czy grillowanie. Węglowodory aromatyczne kumulują się w tkance tłuszczowej zwierząt, dlatego łatwo mogą przedostać się do organizmu na skutek spożywania mięsa czy nabiału. Zwierzęta pobierają je wraz z pokarmem roślinnym, skażonym WWA. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne mogą zatem przedostać się do organizmu człowieka na różne sposoby – poprzez skórę, wdychane powietrze, a także skażone produkty żywnościowe.

Emisja benzopirenów w Polsce 

Dane Europejskiej Agencji Środowiska plasują Polskę na czele rankingu unijnych państw o największym skażeniu atmosfery benzopirenami. Dopuszczalne normy są w naszym kraju przekraczane aż 40-krotnie, a Główna Inspekcja Ochrony Środowiska do najbardziej skażonych miast zalicza Nową Rudę, Opoczno, Nowy Targ, Rybnik oraz Suchą Beskidzką. Aby odwrócić tę niekorzystną sytuację konieczne jest wprowadzenie zmian zmierzających do ograniczenia emisji węglowodorów aromatycznych. Należy w pierwszej kolejności zredukować najważniejsze źródła emisji – zwłaszcza poprzez zmianę w sposobie ogrzewania mieszkań. Kluczowych krokiem w tym kierunku jest zamiana przestarzałych pieców i kotłów na urządzenia nowej generacji, spełniające unijne standardy emisyjne.

Źródła: 
https://smoglab.pl/czym-truje-nas-smog-3-weglowodory-aromatyczne-w-tym-benzopireny/
http://www.e-biotechnologia.pl/Artykuly/Wielopierscieniowe-weglowodory-aromatyczne-WWA/
https://smoglab.pl/benzoapiren-grozniejszy-niz-sadzono-moze-pokonywac-bardzo-duze-odleglosci-w-atmosferze/